Redakcja

Foto-
reporterzy

O "MP"

Archiwum

Wybrane artykuły

Foto-
reportaże

Komorów
na łamach MP

Wieczory
w Wieczerniku

Kontakt

Wybrane artykuły


 2003   2004   2005   2006   2007   2008   2009   2010   2011   2012   2013   2014   2015   2016   2017 
Przejdź do spisu treści. MP nr84/08

Pamięć liśćmi okryta

Niejasne dzieje cmentarza pęcickiego

- MP nr 6 (84) z 1 XI 2008r. /str. 23-24

Cmentarz założono prawdopodobnie pod koniec 1914 roku, po sławnej wielodniowej bitwie pod Pęcicami. Został założony na przeznaczonym na ten cel przez dziedzica majątku pęcickiego wzgórzu - wówczas brzeźniaku należącym do dóbr pęcickich. Wydaje się, że uporządkowaniem i ogrodzeniem zajęli się Niemcy w czasie tamtej okupacji. Wszelkie próby dokładnego ustalenia liczby oraz danych osób pochowanych na tym cmentarzu są - jak się niestety wydaje - bezskuteczne wobec braku rzetelnych źródeł. Jako ciekawostkę mogę przytoczyć jeden z dokumentów wyprodukowanych przez nasze władze gminne w latach, gdy jeszcze żyli ludzie doskonale pamiętający I wojnę światową. Gminna Rada Narodowa w Michałowicach zabłysła wówczas takim oto opisem mogił żołnierskich w Pęcicach [pisownia oryginalna]:

[rok 1955] "Sprawozdanie sytuacyjne i opis cmentarzy wojskowych z 1914, 1943-44",
"Krótkie sprawozdanie sytuacyjne w sprawie grobów żołnierzy wojny 1914 r. i ofiar faszyzmu z roku 1943, 1944 według załączonych szkiców mogił istniejących na terenie gminy Michałowice
1) Cmentarz z roku 1914 wojskowy znajdujący się przy wsi Pęcice na wzgórku i utrzymywany w porządku przez miejscową ludność, która z obowiązków obywatelskich pamięta grozę wojny. Tenże cmentarz składa się z ośmiu mogił, których nazwiska jest trudno ustalić, wiadomem jest, że leżą Polacy i rosianie [!] jak podług załączonego szkicu.
2) Mogiła ogólna ofi ar faszyzmu [dla wyjaśnienia: chodzi o mogiłę 89 żołnierzy AK Powstania Warszawskiego] znajdująca się w parku majątku Pęcice. Mogiła ta jest utrzymywana wzorowo i przedstawia symbol dbałości Państwa Ludowego o tych ludzi, którzy dali ze siebie wszystko na co ich stać było, aby bronić ojczyzny od faszyzmu, i naród Polski im nie zapomni złożonego życia dla dobra ogółu i mas pracujących do czego dążyli. -


Prezydium Gminnej Rady Narodowej gm. Michałowiece daje Slubowanie, że znajdujące się mogiły na jego terenie nigdy o nich nie zapomni i dołozy starań aby nie znikały, a żyły dla pokoleń. [...]
Opis Cmentarzy Wojennych i Ofiar faszyzmu na terenie gminy Michałowice.
A. Cmentarz Wojskowy z roku 1914 mogiła ziemna nie okrawięnczona i bez nagrobka.
Nr. 1. Żołnierze rosyjscy i polscy około 30 osób nazwiska nieznanych.
Nr. 2. Żołnierze polscy 3 osoby jeden Jaszczyński[1] [!] Ignacy dwóch nieznanych.
Nr. 3. Żołnierze rosyjscy 5 osób nieznanych.
Nr. 4. Żołnierze rosyjscy 2 osoby nieznane.
Nr. 5. Żołnierze polscy i rosyjscy około 15 osób nieznanych.
Nr. 6. Ofiary hitlerowskie 12 osób narodowości polskiej z roku 1943 - 1944 nieznani.
Nr. 7. Żołnierze rosyjscy i polscy osób 5 nieznani."


Do opisu dołączono odręczny szkic ukazujący teren cmentarza z roku 1914.
Znam jeszcze dwa źródła, które podają różne dane. Pierwsze z nich to fragment pamiętnika mieszkańca Pęcic i naocznego świadka. Pisze on:

Poza parkiem, na piasczystem wzórzu, [...] pochowano dwustu żołnierzy Rosjan i Niemców [...] pod cieniem dwóch wyniosłych dominujących nad cmentarzem godeł Męki. [...] Dwie długie mogiły bratnie, jedna rosyjska, druga niemiecka, pokryły kości poległych; Niemcy jednak na obydwóch postawili szereg niskich krzyżów prawosławnych, przyznając się do ośmiu zabitych, pochowanych w odrębnych grobach."


Drugim źródłem - w moim mniemaniu bardziej godnym zaufania - są dane niemieckiej instytucji zajmującej się grobami żołnierskimi. Ich skrupulatnie prowadzone kartoteki podają, iż na omawianym pęcickim cmentarzu pochowanych jest 49 niemieckich i 218 rosyjskich żołnierzy, a więc w sumie 267 zmarłych. Proszę pomyśleć, ile przestrzeni musi zajmować mogiła kryjąca tylu pochowanych... Na pewno nie jest to jedna niewielka przestrzeń na środku cmentarza, tak jak widzimy to dzisiaj.
W latach 70 tych ubiegłego wieku cmentarz był opuszczony i niezwykle malowniczo zarośnięty kępami bzu. Czasem, przed świętami młodzież szkolna przychodziła tam - posprzątać, wtedy wynoszono resztki zniczy sprzed roku. W Dniu Zmarłych pojawiały się tam pojedyncze światełka przynoszone przez dzieci. Poza tym cmentarz z zardzewiałą bramą był romantycznym miejscem odpoczynku polujących na polach sów, które rezydowały na gałęziach starych lip i klonów niczym strażnicy pamięci tragicznie zmarłych żołnierzy.



Tak mogło wyglądać grzebanie zmarłych na pęcickim cmentarzu. Zdjęcie pochodzi z tego okresu
i z tego miejsca.

W drugiej połowie lat siedemdziesiątych mój ojciec - Władysław Terlecki - po natrętnych prośbach pomógł mi napisać (i sygnował je zresztą własnym imieniem) pismo do Życia Warszawy, w którym zwracał się z prośbą o gruntowniejsze uporządkowanie cmentarza i wyjaśnienie, kto jest na nim pochowany. List opublikowano. O dziwo, parę tygodni później na cmentarzu pojawiło się kilka betonowych płyt, najprawdopodobniej przeznaczonych do ograniczenia grobów. Płyty te leżały sobie w trawie ponad 30 lat aż do roku - jeśli się nie mylę - 2002, kiedy władze przeprowadziły porządkowanie cmentarza. Ustawiono dwa krzyże, ale z bliżej niewiadomych względów, tym razem postanowiono wydzielić jedną mogiłę na środku, wobec czego mogiła położona jest de facto na środkowej alejce cmentarza, a odwiedzający najprawdopodobniej depczą po samych grobach.
Cmentarze świadczą o kulturze społeczeństw. Jakie wobec tego świadectwo wydaje nam cmentarz pęcicki z 1914 roku, o którym nie wiemy prawie nic? Porządki przeprowadzane przez wybrane przez nas władze są tylko powierzchownymi pozorami dbałości o coś, co tak naprawdę - jak się zdaje - nie stanowi dla nich żadnej istotnej wartości. Te prace tak samo świadczą o ich autorach, jak cytowana wyżej notatka z roku 1955 świadczy o ich poprzednikach na urzędzie.


--------------------------

Tomasz Terlecki





Przejdź do spisu treści. MP nr84/08

Pamięć liśćmi okryta

fotografie cmentarza w Pęcicach w obiektywie Katarzyny Nowosielskiej

- MP nr 6 (84) z 1 XI 2008r. /str. 22



Cmentarz wojenny z 1914 roku na polach Pęcic

Cmentarz wojenny Pęcice Cmentarz wojenny Pęcice Cmentarz wojenny Pęcice Cmentarz wojenny Pęcice Cmentarz wojenny Pęcice Cmentarz wojenny Pęcice Cmentarz wojenny Pęcice Cmentarz wojenny Pęcice





Copyright 2007-2012 © Strona jest własnością Magazynu Parafialnego Parafii NMP w Komorowie.
Projekt / Administracja (LKP), Greyworm & Majka, M. Bąkowski. Wszystkie prawa zastrzeżone.